hoeveel turken wonen er in nederland

Vraag jij je ook weleens af hoeveel Turken er precies in Nederland wonen en waarom verschillende bronnen soms andere aantallen noemen? Je bent niet de enige. In gesprekken hoor ik vaak getallen die uiteenlopen van ruim vierhonderdduizend tot veel hoger. In dit artikel neem ik je stap voor stap mee langs de definities, de meest recente cijfers en de redenen achter de verschillen. Je krijgt een duidelijk en eerlijk overzicht, met praktische toelichting, zodat je zelf cijfers kunt duiden en vergelijken.

Wat bedoelen we precies met Turken in Nederland

Voordat we naar aantallen kijken is het belangrijk om te bepalen wie we meetellen. In de statistiek worden drie veelgebruikte benaderingen gehanteerd. Deze geven elk een ander antwoord op de vraag hoeveel Turken er in Nederland wonen.

Migratieachtergrond

Dit is de indeling die in Nederland het vaakst wordt gebruikt. Iemand heeft een Turkse migratieachtergrond als die persoon zelf in Turkije is geboren of ten minste een van de ouders in Turkije is geboren. Je ziet daarbij twee groepen terug: eerste generatie en tweede generatie. De eerste generatie is in Turkije geboren. De tweede generatie is in Nederland geboren met een of twee in Turkije geboren ouders.

Geboorteland

Hier telt men uitsluitend personen die in Turkije zijn geboren en nu in Nederland wonen. Dit is een striktere definitie, vaak lager in omvang, en zegt vooral iets over de eerste generatie.

Nationaliteit

Dit betreft mensen met de Turkse nationaliteit die in Nederland staan ingeschreven. Veel Turkse Nederlanders hebben de Nederlandse nationaliteit en vallen hier dus niet onder. Daarom levert deze teller bewust een lager aantal op dan de groep met een migratieachtergrond.

Als dataredacteur heb ik geleerd altijd te starten met de vraag: welke teller wordt gebruikt. Alleen zo vergelijk je cijfers op een eerlijke manier.

De meest recente en betrouwbare cijfers op een rij

De meest consistente en verifieerbare cijfers voor Nederland komen van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Belangrijk is dat populaties door de tijd heen veranderen door geboorte, sterfte, migratie en naturalisatie. Hieronder de hoofdpunten, inclusief toelichting per definitie.

Mensen met een Turkse migratieachtergrond

In 2022 registreerde het CBS in totaal ongeveer 430 duizend inwoners met een Turkse migratieachtergrond. Recente overzichtsstatistieken voor 2024 en begin 2025 liggen hoger en komen uit rond 450 tot 460 duizend, met veelgenoemd een stand van ongeveer 457 duizend. De stijging ten opzichte van 2022 komt door natuurlijke aanwas en beperkte netto migratie, en door het feit dat tweede generatie Turkse Nederlanders inmiddels een substantieel deel vormt.

In Turkije geboren inwoners

In 2022 woonden er in Nederland ongeveer 205 duizend in Turkije geboren inwoners. Het zwaartepunt ligt bij de leeftijdsgroepen van 45 tot 65 jaar. Dit is logisch, want veel eerste generatie gastarbeiders kwamen vanaf de jaren zestig en zeventig. Een deel van deze groep is inmiddels gepensioneerd of remigreerde naar Turkije, maar per saldo blijft de eerste generatie nog duidelijk zichtbaar in de cijfers.

Inwoners met de Turkse nationaliteit

In 2022 had om en nabij 80 duizend inwoners in Nederland de Turkse nationaliteit als hoofdnationaliteit. Dit aantal is in de loop van de tijd gedaald door naturalisatie naar de Nederlandse nationaliteit en door vertrek. Wie alleen op nationaliteit telt, mist dus een groot deel van de tweede generatie en ook veel genaturaliseerde eerste generatie.

Waarom andere bronnen soms hogere totalen noemen

Je ziet ook schattingen die oplopen tot boven de 500 duizend. Deze komen voort uit bredere meetwijzen. Bijvoorbeeld door consulair geregistreerden te tellen, door mensen met meerdere Turkstalige achtergronden samen te nemen of door een opslag voor niet ingeschreven migranten te gebruiken. Zulke grootheden zijn informatief, maar niet zonder risico op dubbeltelling. Voor beleid en onderzoek is de definitie op basis van migratieachtergrond het meest transparant en reproduceerbaar.

Regionale spreiding en steden met grote Turkse gemeenschappen

De Turkse gemeenschap is over heel Nederland aanwezig, met een duidelijke concentratie in de Randstad en enkele middelgrote steden.

Provincies met de grootste aantallen

De meeste inwoners met Turkse herkomst vind je in Zuid Holland, gevolgd door Noord Holland en Noord Brabant. Deze provincies hebben grote steden en veel werkgelegenheid, wat historische migratiestromen mede verklaart.

Grote gemeenten

Steden met de grootste Turkse gemeenschappen zijn onder meer Rotterdam met een omvang rond achtenveertigduizend, Amsterdam met circa vierenveertigduizend en Den Haag met ruim tweeënveertigduizend. Ook Utrecht, Zaanstad, Eindhoven, Enschede, Arnhem, Tilburg en Schiedam tellen grote Turkse gemeenschappen. Verspreiding binnen steden is niet gelijkmatig. Vaak ontstonden clusters rond wijken met betaalbare huisvesting en nabijheid van werk.

Wil je de totale bevolkingsomvang van Nederland naast deze cijfers leggen voor context, bekijk dan dit overzicht: hoeveel mensen wonen er in Nederland.

Leeftijd, generatie en gezinssamenstelling

De Turkse gemeenschap in Nederland is demografisch veelzijdig. De eerste generatie is gemiddeld ouder en meer geconcentreerd in de middengroepen van de werkzame leeftijd en net daarboven. De tweede generatie is vaker jong volwassen en kinderrijk. Daardoor zie je relatief veel gezinnen en een bovengemiddelde vertegenwoordiging op basisscholen en middelbaar onderwijs in wijken waar veel Turkse Nederlanders wonen.

Generatieverschillen

De tweede generatie heeft de Nederlandse schoolloopbaan doorlopen, spreekt Nederlands als hoofdtaal en is steeds vaker in gemengde sociale netwerken te vinden. De eerste generatie bewaart doorgaans een sterke band met de Turkse taal en cultuur en is vaker actief in eigen verenigingen en moskeeën. Je ziet daardoor dat integratiepatronen per generatie verschillen, wat ook terugkomt in banenmarkt, media consumptie en politieke voorkeur.

Kennismigratie, studie en arbeidsmarkt

Sinds de jaren tweeduizend is er, naast de historische gastarbeidersstroom, een zichtbare instroom van hoger opgeleide Turkse migranten. Zij komen voor specifieke functies in techniek, ict, finance, zorg, of voor een universitaire studie. Universiteiten en hogescholen geven aan dat Turkse studenten, zowel uit Turkije als uit de Europese diaspora, een constante factor vormen in internationaal onderwijs. Dit vult de meer traditionele instroom aan en zorgt voor verdere differentiatie in scholingsniveau en beroepsgroepen.

Op de arbeidsmarkt valt op dat Turkse Nederlanders bovengemiddeld actief zijn als zelfstandige. In het midden en kleinbedrijf zijn veel Turkse ondernemers actief in detailhandel, horeca, bouw, transport, zakelijke dienstverlening en steeds vaker in digitale en creatieve sectoren. In economische literatuur wordt dit vaak verklaard uit sociaal kapitaal, familiefinanciering en netwerkvorming. In mijn werk sprak ik veel ondernemers die begonnen met kleine marges en door consistentie, familiesamenwerking en klantentrouw groeiden naar stabiele bedrijven. Dit ondernemerschap draagt aantoonbaar bij aan werkgelegenheid en lokale vitaliteit.

Onderwijs en talentontwikkeling

De onderwijspositie van Turkse Nederlanders is in de afgelopen decennia substantieel verbeterd. Het aandeel diploma’s in mbo, hbo en wo neemt toe. Waar in het verleden voortijdig schoolverlaten relatief vaak voorkwam, is dat percentage gedaald door gerichte aanpak in gemeenten en scholen en door een toenemende onderwijsambitie binnen gezinnen. Tweede generatie studenten stromen steeds vaker door naar het hoger onderwijs, vooral naar economische en technische richtingen, maar ook naar rechten, journalistiek en sociaal domein.

Schooladvies en verwachtingen

Een terugkerend thema is het eerste schooladvies in groep acht. Onderadvisering kwam in verschillende onderzoeken naar voren, maar recenter beleid en beter gebruik van meerdere datapoints zoals eindtoets en doorstroomroutes helpen om leerlingen passend te plaatsen. Praktisch advies voor ouders en leerlingen dat ik zelf vaak geef: documenteer prestaties, vraag om een tweede gesprek als het advies lager uitvalt dan de toetsindicatoren, en gebruik de officiële doorstroommogelijkheden. De route naar hbo of wo is dan nog altijd haalbaar.

Religie, cultuur en verenigingen

De Turkse gemeenschap in Nederland is religieus en cultureel divers. De grootste groep identificeert zich met de islam, voornamelijk soennitisch, gevolgd door alevitische gemeenschappen. Er zijn ook christelijke Turken en een groeiende groep seculiere en niet religieuze Turkse Nederlanders. De praktijkgraad verschilt per generatie en per stedelijke context. Tweede generatie en jongvolwassenen zijn gemiddeld genomen minder vaak dagelijks praktiserend, terwijl religie voor velen wel een identiteitsanker blijft.

Cultureel valt de sterke organisatiegraad op. Verenigingen op het gebied van religie, sport, cultuur, vrouwenparticipatie, studenten en ondernemers spelen een belangrijke rol. Zij bieden netwerken, steun en talentontwikkeling. In buurten zie je dat verenigingen en ondernemers elkaar versterken, bijvoorbeeld via sponsorrelaties tussen winkels en sportclubs of via stages vanuit studentenorganisaties.

Korte geschiedenis: van gastarbeider naar gevestigde gemeenschap

De moderne geschiedenis start in de jaren zestig toen Nederlandse bedrijven arbeiders uit Turkije wierf. Velen dachten aanvankelijk tijdelijk te blijven om te sparen en terug te keren. Door gezinshereniging en latere inburgering is een blijvende gemeenschap ontstaan. Vanaf de jaren tachtig nam de instroom af, en in sommige jaren was er zelfs sprake van een negatief migratiesaldo door remigratie. Tegelijkertijd kreeg de tweede generatie steeds meer zichtbare posities in sport, media, wetenschap en politiek. Dat proces heeft de beeldvorming verbreed van puur werkmigratie naar volwaardig meedoen in alle lagen van de samenleving.

Waarom de cijfers verschillen en hoe je ze goed leest

Vier veelvoorkomende oorzaken

Eerste oorzaak is definitie. Telt een bron alleen geboorteland of ook de kinderen van migranten. Tweede oorzaak is nationaliteit, die daalt door naturalisatie, terwijl de groep met migratieachtergrond gelijk kan blijven of stijgen. Derde oorzaak is registratie. Niet iedereen staat ingeschreven en sommige bronnen tellen consulair geregistreerden mee. Vierde oorzaak is dubbeltelling wanneer meerdere verwante groepen onder een brede Turkse noemer worden samengenomen, zoals Turkstalige minderheden uit andere landen.

Hoe ik cijfers evalueer in de praktijk

In mijn dagelijkse werk toets ik eerst de definitie. Vervolgens kijk ik naar jaar en peildatum, en naar het onderscheid tussen eerste en tweede generatie. Daarna vergelijk ik de uitkomst met CBS reeksen door de jaren heen. Pas als deze stappen logisch op elkaar aansluiten, concludeer ik of een genoemd aantal waarschijnlijk klopt of dat het om een bredere interpretatie gaat. Met deze simpele discipline voorkom je dat je appels met peren vergelijkt.

Ontwikkeling door de tijd

De omvang van de Turkse gemeenschap groeide sterk vanaf de jaren zestig, bereikte in de jaren negentig en tweeduizend een volgende golf door gezinsvorming en tweede generatie, en vlakt in recente jaren af. Rond 2010 werd een stabilisering zichtbaar, gevolgd door beperkte groei. De laatste jaren zie je vooral verschuiving binnen de groep: een groter aandeel tweede generatie, een dalende groep met Turkse nationaliteit door naturalisatie en een gestage toename van hoger opgeleiden en kenniswerkers. Voor het sociaal beleid betekent dit minder eenzijdige aandacht voor achterstand en meer voor talentontwikkeling, ondernemerschap en gelijke kansen in selectie en doorstroom.

Stedelijke patronen en wonen

In grote steden ontstonden herkenbare patronen. Wijken met betaalbare huur trokken in de beginjaren veel eerste generatie migranten aan. Later schoof een deel van de tweede generatie door naar koopwoningen en omliggende gemeenten. Dat verklaart waarom je in de Randstad zowel historische concentraties ziet als nieuwe spreidingspatronen richting groeigemeenten. Wie benieuwd is naar vergelijkbare concentraties binnen andere gemeenschappen kan dit artikel naast dit overzicht leggen: hoeveel Marokkanen wonen er in Nederland.

Politieke participatie en representatie

Turkse Nederlanders zijn bovengemiddeld zichtbaar in lokale en landelijke politiek. Gemeenteraadsleden met Turkse achtergrond zijn relatief talrijk, vooral in stedelijke gemeenten. Politieke voorkeuren lopen uiteen, met vertegenwoordiging bij meerdere partijen. De opkomst onder Turkse Nederlanders is bij lokale verkiezingen vaak hoger dan het gemiddelde in vergelijkbare wijken, mede door sterke gemeenschapsnetwerken. Dit bevordert de belangenbehartiging rond onderwijs, ondernemen, wonen en leefbaarheid.

Veiligheid, beeldvorming en media

Beeldvorming rond de Turkse gemeenschap fluctueerde de afgelopen decennia. Onderzoek laat zien dat verschillen in criminaliteitscijfers grotendeels verdwijnen wanneer je corrigeert voor leeftijd, opleiding, werk en inkomen. Belangrijker nog zijn de sociaal economische determinanten die voor alle groepen gelden. In de media ontstaan soms discussies die de nuance overslaan. Lokale media en Turkse Nederlandstalige platforms brengen daarom eigen perspectieven. In mijn ervaring helpt data die per leeftijd en per wijk wordt uitgesplitst om een eerlijker gesprek te voeren.

Economie en ondernemerschap in de praktijk

Een opvallend kenmerk is de veerkracht van Turkse ondernemers. Zelf zie ik drie succesfactoren. Ten eerste netwerkfinanciering in de startfase, waardoor een onderneming met beperkte bankkredieten toch kan beginnen. Ten tweede klantnabijheid met focus op kwaliteit en langdurige relaties. Ten derde een geleidelijke professionalisering, bijvoorbeeld door het aannemen van niet familie personeel, digitalisering van de boekhouding en online marketing. Daardoor schuift een winkel of horeca zaak door naar een volwassen mkb bedrijf met meerdere vestigingen of aanvullende diensten. Lokale economieën profiteren ervan in de vorm van werkgelegenheid en levendige winkelstraten.

Taal, onderwijs en meertaligheid

Tweetaligheid is een realiteit in veel Turkse Nederlandse gezinnen. Onderwijskundig onderzoek wijst uit dat een stevige basis in de schooltaal cruciaal is rond de bovenbouw van de basisschool en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. In de praktijk werkt een rijk Nederlandse taalbad via kinderopvang, voorschool en een taalrijke thuisomgeving het best. Tegelijk blijft het onderhouden van het Turks waardevol voor culturele binding en voor kansen in internationale handel en studie. In mijn werk zie ik dat leerlingen die vroeg en consequent lezen in het Nederlands en daarnaast thuis Turks spreken vaak prima doorstromen, juist omdat zij leren schakelen tussen contexten.

Toekomstverwachting

Op langere termijn verwacht ik drie bewegingen. De tweede generatie wordt demografisch en economisch leidend. Het aandeel hoger opgeleiden groeit en daarmee verschuift de beroepenmix. En ondernemers zetten vaker de stap naar digitalisering en internationalisering, bijvoorbeeld door webshops, export en samenwerking met Nederlandse en Turkse partners. Voor beleidsmakers betekent dit inzetten op gelijke kansen, antidiscriminatie in selectie en verhuur, en het benutten van meertalige talenten in onderwijs en zorg.

Zo lees je een nieuwsbericht over het aantal Turken in Nederland

Wanneer je ergens een nieuw getal ziet, loop dan kort deze checklist door. Staat er migratieachtergrond, geboorteland of nationaliteit. Wat is de peildatum. Is er onderscheid naar eerste en tweede generatie. Worden andere Turkstalige groepen meegeteld. Lijkt het cijfer logisch in de reeks van eerdere jaren. Met deze paar vragen voorkom je misverstanden en kun je een discussie feitelijk houden.

Samenvattend antwoord op de vraag

Gebruik je de gangbare definitie van migratieachtergrond, dan wonen er in Nederland om en nabij vierhonderdvijftig tot vierhonderdzevenenvijftigduizend mensen met Turkse herkomst. Tel je alleen in Turkije geboren inwoners, dan kom je rond tweehonderdvijfduizend uit. Kijk je uitsluitend naar de Turkse nationaliteit, dan is het aantal beduidend lager, rond tachtigduizend in 2022, aflopend door naturalisatie. Het juiste aantal hangt dus af van de gekozen definitie en peildatum. Wie deze definities voor ogen houdt, kan elk bericht over dit onderwerp goed duiden.

Verder lezen

Wil je cijfers in perspectief zetten met stedelijke verhoudingen, lees dan ook dit overzicht over de hoofdstad: hoeveel mensen wonen er in Amsterdam. Door stedelijke schaal en herkomstcijfers naast elkaar te leggen zie je sneller waar concentraties en groei precies plaatsvinden.

Het antwoord op de vraag hoeveel Turken er in Nederland wonen hangt af van de teller die je kiest. De meest gebruikte en transparante definitie is migratieachtergrond. Op basis daarvan gaat het om ruwweg vierhonderdvijftig tot vierhonderdzevenenvijftigduizend mensen. Wie alleen kijkt naar in Turkije geboren inwoners komt lager uit en wie telt op basis van nationaliteit lager nog. Door definities en peildata te controleren kun je cijfers eerlijk vergelijken. Zo blijft het gesprek feitelijk en zinvol.